Praca inżynierska z informatyki ma stały układ: wstęp z celem i zakresem pracy, analiza tematu z przeglądem istniejących rozwiązań, wymagania i wybór narzędzi, projekt systemu, opis implementacji z instrukcją użycia, testy (weryfikacja i walidacja), podsumowanie z oceną realizacji celu, bibliografia oraz załączniki z kodem źródłowym. Taki szkielet powtarza się w wymaganiach Politechniki Śląskiej, poradnikach AGH, wytycznych Politechniki Wrocławskiej i wzorcu Politechniki Poznańskiej, choć wydziały inaczej nazywają rozdziały i liczą objętość. Poniżej osiem kroków z rezultatem po każdym, tabela wymagań wydziałów i lista błędów, które recenzent widzi pierwsze. Szczegóły, na przykład minimalną liczbę stron i sposób złożenia kodu, sprawdź w regulaminie dyplomowania swojego wydziału.
Co o pracy inżynierskiej mówi ustawa i standard kompetencji inżynierskich
Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. 2018 poz. 1668) rozstrzyga trzy rzeczy, które wpływają na strukturę pracy. Po pierwsze, studia dające kompetencje inżynierskie trwają co najmniej 7 semestrów (art. 65 ust. 1), a absolwent otrzymuje tytuł inżyniera (art. 77 ust. 1). Po drugie, praca dyplomowa jest według art. 76 ust. 2 „samodzielnym opracowaniem zagadnienia naukowego, artystycznego lub praktycznego albo dokonaniem technicznym”, i to ostatnie sformułowanie jest podstawą, na której wydziały informatyki wymagają działającego systemu, a nie tylko tekstu o systemie. Po trzecie, każda praca pisemna przechodzi przed egzaminem dyplomowym sprawdzenie w Jednolitym Systemie Antyplagiatowym (art. 76 ust. 4).
Treść kompetencji inżynierskich określa rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 14 listopada 2018 r. w sprawie charakterystyk drugiego stopnia efektów uczenia się dla kwalifikacji na poziomach 6–8 Polskiej Ramy Kwalifikacji (Dz.U. 2018 poz. 2218). Część III załącznika wymaga, by absolwent potrafił „projektować – zgodnie z zadaną specyfikacją – oraz wykonywać typowe dla kierunku studiów proste urządzenia, obiekty, systemy lub realizować procesy” i „planować i przeprowadzać eksperymenty, w tym pomiary i symulacje komputerowe, interpretować uzyskane wyniki i wyciągać wnioski”. Rozdziały o wymaganiach, projekcie i testach dowodzą tych dwóch efektów. Jeśli wahasz się, czy piszesz pracę inżynierską czy licencjacką, różnice między nimi opisuje artykuł o tym, czym różni się praca inżynierska od licencjackiej.
Jak wydziały informatyki opisują układ pracy inżynierskiej
| Źródło | Wymagane części pracy | Objętość | Bibliografia i kod |
|---|---|---|---|
| Politechnika Śląska, kierunek Informatyka, wymagania dla pracy inżynierskiej (2021) | Streszczenie ze słowami kluczowymi; wstęp; analiza tematu; wymagania i narzędzia; specyfikacja zewnętrzna; specyfikacja wewnętrzna; weryfikacja i walidacja; podsumowanie i wnioski; spisy | Co najmniej 30 stron od wstępu do podsumowania i co najmniej 5000 słów bez tabel, podpisów i kodu; przy pracy zespołowej wymagania mnoży się przez liczbę autorów (maksymalnie 3) | Minimum 10 pozycji z odwołaniami w tekście; kod źródłowy i dane testowe wgrywane do APD |
| AGH, Wydział Fizyki i Informatyki Stosowanej, poradnik „Jak napisać pracę inżynierską?” (2022) | Wstęp z celami; teoria (technologie i narzędzia); opis implementacji z listingami i testami; przykłady działania ze zrzutami ekranu; dalszy rozwój; podsumowanie; załączniki; bibliografia | Zwykle około 35 stron, prace zaczynają się od 25; brak oficjalnego limitu | Kod w publicznym repozytorium, sposób udostępnienia zapisany w pracy |
| AGH, wiki dydaktyczna Igora Wojnickiego | Wstęp; podstawy teoretyczne; projekt; implementacja; wyniki i testy; podsumowanie; bibliografia; załączniki | Około 40 stron bez załączników | Maksymalnie dwa poziomy zagnieżdżenia rozdziałów, każdy rysunek i tabela z odnośnikiem w tekście |
| Politechnika Wrocławska, Wydział Informatyki i Telekomunikacji | Wstęp; część analityczno-projektowa; zakończenie; bibliografia | Nie podano | Minimum 15 aktualnych źródeł specjalistycznych; charakter pracy analityczno-projektowy, wynik o walorze użytkowym |
| Politechnika Poznańska, Instytut Informatyki, wzorzec edycji pracy inżynierskiej | Wstęp; teoria; opis części doświadczalnej (implementacja); uwagi końcowe; bibliografia; opis zawartości nośnika; spisy; dodatki | Około 60 stron w 6–8 rozdziałach: wstęp 1,5–3 strony, teoria około 15, implementacja 25–30, uwagi końcowe 1,5–3 | Bez pełnych kodów w tekście; fragmenty kodu czcionką Courier New 10 pkt |
Różne nazwy, jeden porządek: od problemu, przez wymagania i projekt, do działającego programu i jego sprawdzenia. Kroki poniżej używają nazw z wymagań Politechniki Śląskiej, bo są najbardziej szczegółowe.
Krok 1. Napisz wstęp z celem, zakresem i wkładem autora
Rezultat kroku: dwie do trzech stron, które recenzent czyta jako umowę: co obiecujesz i po czym pozna, że dotrzymałeś słowa. Wymagania Politechniki Śląskiej wyliczają zawartość wstępu wprost: „wprowadzenie do tematu/zagadnienia, osadzenie problemu w dziedzinie, cel pracy, zakres pracy, zwięzła charakterystyka rozdziałów, jednoznaczne określenie wkładu autora”. Cel formułuj jako zadanie inżynierskie z mierzalnym wynikiem, na przykład: zaprojektowanie i implementacja aplikacji webowej do rezerwacji sal z trzema rolami użytkowników. Zakres wymienia to, co świadomie zostawiasz poza pracą.
W pracach zespołowych wstęp zawiera tabelę autorstwa poszczególnych części; Politechnika Śląska dopuszcza maksymalnie trzech autorów i mnoży wymagania objętościowe przez ich liczbę, a wzorzec Politechniki Poznańskiej wymaga podziału zadań między dyplomantów już we wstępie. Wstęp pisze się na końcu, kiedy system działa; jak zbudować go tak, żeby nie powtarzał podsumowania, opisuje przewodnik o tym, jak napisać wstęp do pracy dyplomowej.
Krok 2. Zrób analizę tematu i przegląd istniejących rozwiązań
Rezultat kroku: rozdział, który pokazuje, że wiesz, co już istnieje, i potrafisz uzasadnić, czemu robisz własne. Politechnika Śląska nazywa to analizą tematu: wprowadzenie do dziedziny, sformułowanie problemu, studium literaturowe, „opis znanych rozwiązań (także opisanych naukowo, jeżeli problem jest poruszany w publikacjach naukowych), algorytmów, osadzenie pracy w kontekście”. Politechnika Wrocławska określa pracę inżynierską jako analityczno-projektową „poprzez zastosowanie klasycznych rozwiązań lub ich usprawnień”, co oznacza, że przegląd nie jest ozdobą, tylko punktem odniesienia dla twojego projektu.
Porównaj trzy do pięciu istniejących systemów w tabeli według kryteriów wynikających z celu: licencja, platformy, koszt, brakująca funkcja; ostatni wiersz to twoje rozwiązanie. Opisy użytych technologii też trafiają tutaj, z odnośnikiem do dokumentacji przy pierwszym pojawieniu się nazwy, jak zaleca poradnik AGH.
Krok 3. Spisz wymagania i uzasadnij wybór narzędzi
Rezultat kroku: ponumerowana lista wymagań funkcjonalnych i niefunkcjonalnych, diagram przypadków użycia UML i akapit o metodyce. Wymagania funkcjonalne zapisuj jako zdania sprawdzalne w testach (system umożliwia administratorowi usunięcie rezerwacji z podaniem powodu), niefunkcjonalne z liczbą (czas odpowiedzi poniżej 500 ms przy 50 równoczesnych użytkownikach). Każde wymaganie dostaje identyfikator, do którego wrócisz w rozdziale o testach.
Wybór narzędzi uzasadniaj względem wymagań, nie względem tego, co znasz: baza relacyjna, bo dane mają stałą strukturę i transakcje; framework, bo wymaganie niefunkcjonalne dotyczy czasu wdrożenia. Politechnika Śląska wymaga w tym miejscu również „metodyki pracy nad projektowaniem i implementacją”: wystarczy akapit o iteracjach, systemie kontroli wersji i sposobie planowania zadań.
Krok 4. Opisz projekt systemu, czyli specyfikację wewnętrzną
Rezultat kroku: rozdział z architekturą, modelem danych i diagramami, który pozwala innemu programiście zbudować system od nowa. Według wymagań Politechniki Śląskiej specyfikacja wewnętrzna to „przedstawienie idei, architektura systemu, opis struktur danych (i organizacji baz danych), komponenty, moduły, biblioteki, przegląd ważniejszych klas, przegląd ważniejszych algorytmów, szczegóły implementacji wybranych fragmentów, diagramy UML, zastosowane wzorce projektowe”. W praktyce wystarczą: diagram architektury, diagram ERD bazy danych, diagram klas najważniejszego modułu i diagram sekwencji jednego kluczowego procesu.
Każdy rysunek ma numer, podpis pod spodem i co najmniej jeden odnośnik w tekście przez numer; sformułowanie „na rysunku poniżej” jest w wytycznych Politechniki Śląskiej wprost niedopuszczalne. Rysunki powinny być twoje; obcy diagram wymaga źródła i prawa do użycia. Projekt opisuj w czasie przeszłym i bezosobowo („zaprojektowano”, „przyjęto”), bo tak wymaga większość wydziałów, w tym AGH i Politechnika Śląska.
Krok 5. Opisz implementację i specyfikację zewnętrzną
Rezultat kroku: rozdział, który pokazuje, że system istnieje i działa, plus instrukcja pozwalająca go uruchomić. Specyfikacja zewnętrzna w ujęciu Politechniki Śląskiej obejmuje „wymagania sprzętowe i programowe, sposób instalacji, sposób aktywacji, kategorie użytkowników, sposób obsługi, administrację systemem, kwestie bezpieczeństwa, przykład działania, scenariusze korzystania z systemu (ilustrowane zrzutami z ekranu lub generowanymi dokumentami)”.
Kod w tekście dawkuj. Wzorzec Politechniki Poznańskiej stwierdza wprost, że w pracy nie zamieszcza się całych kodów, a jedynie fragmenty niezbędne do objaśnienia algorytmu, składane czcionką o stałej szerokości; Politechnika Śląska kieruje dłuższe listingi do załącznika. Każdy listing ma numer i podpis jak rysunek. Pełny kod trafia do repozytorium: AGH zaleca publiczne repozytorium, na przykład na GitHubie, i wymaga zapisania w pracy sposobu udostępnienia kodu oraz adresu aplikacji, jeśli działa w przeglądarce; Politechnika Śląska przyjmuje kod źródłowy i dane testowe jako pliki dodatkowe w APD.
Krok 6. Zaplanuj i opisz testy: weryfikacja i walidacja
Rezultat kroku: rozdział, który dowodzi efektu z Polskiej Ramy Kwalifikacji o planowaniu i przeprowadzaniu eksperymentów. Politechnika Śląska wymaga opisania sposobu testowania „(np. odniesienie do modelu V), organizacji eksperymentów, przypadków testowych, zakresu testowania (pełny/niepełny), wykrytych i usuniętych błędów”. Minimalny zestaw w pracy aplikacyjnej to trzy poziomy: testy jednostkowe najważniejszych modułów z podaniem liczby testów i pokrycia, testy integracyjne interfejsu z bazą lub API oraz testy akceptacyjne prowadzone według scenariuszy z rozdziału o wymaganiach.
| Identyfikator | Wymaganie | Przypadek testowy | Dane wejściowe | Oczekiwany wynik | Wynik |
|---|---|---|---|---|---|
| WF-03 | Użytkownik rezerwuje salę w wolnym terminie | TC-07 | Sala 101, 12.03, 10:00–12:00, brak kolizji | Rezerwacja zapisana, status potwierdzona | Zaliczony |
| WF-03 | Użytkownik rezerwuje salę w wolnym terminie | TC-08 | Sala 101, 12.03, 11:00–13:00, kolizja z TC-07 | Odmowa z komunikatem o kolizji | Zaliczony |
| WN-02 | Czas odpowiedzi poniżej 500 ms | TC-21 | 50 równoczesnych żądań listy sal | 95 procent odpowiedzi poniżej 500 ms | Niezaliczony, poprawiono zapytanie i powtórzono |
Tabela w tym układzie zamyka pętlę: wymaganie z kroku 3, test w kroku 6, wniosek w kroku 7. Niezaliczony test nie obniża oceny, jeśli opisano, co poprawiono i jak wyglądał powtórzony pomiar; brak jakiegokolwiek niezaliczonego testu w pracy budzi u recenzenta podejrzenie, że testów nie było. Przy pomiarach wydajności podaj sprzęt, liczbę powtórzeń i sposób liczenia wyniku.
Krok 7. Napisz podsumowanie i wnioski w odniesieniu do celu
Rezultat kroku: półtorej do trzech stron, które odpowiadają na pytanie z poradnika AGH: czy udało się zrealizować cele pracy? Politechnika Śląska wymaga tu trzech elementów: „uzyskane wyniki w świetle postawionych celów i zdefiniowanych wyżej wymagań, kierunki ewentualnych dalszych prac (rozbudowa funkcjonalna, itp.), problemy napotkane w trakcie pracy”. Przejdź po wymaganiach z kroku 3 i przy każdym napisz jedno zdanie: zrealizowane, zrealizowane częściowo z powodem, nierealizowane z powodem. Dalszy rozwój opisuj konkretnie: moduł, technologia, nakład. Wspólne dla wszystkich kierunków zasady tej części, w tym listę rzeczy, których w niej nie wolno robić, zebrano w artykule o tym, co powinno znaleźć się w zakończeniu pracy dyplomowej.
Krok 8. Skompletuj bibliografię, spisy i załączniki
Rezultat kroku: aparat pracy, który przechodzi kontrolę formalną w dziekanacie bez odsyłania. Politechnika Śląska wymaga co najmniej 10 pozycji bibliografii spośród dokumentacji technicznych, książek, specjalistycznych źródeł internetowych i publikacji naukowych, a Politechnika Wrocławska co najmniej 15 aktualnych źródeł specjalistycznych; w obu przypadkach każda pozycja musi mieć odwołanie w tekście, a wpis dla źródła internetowego zawiera adres i datę dostępu. Do tego dochodzą: spis skrótów i symboli (każdy skrót rozwinięty przy pierwszym użyciu), spis rysunków, spis tabel, spis listingów oraz lista plików dodatkowych. Bibliografia i spisy nie dostają numeru rozdziału.
Załączniki to długie listingi, instrukcja użytkownika i wdrożeniowa oraz schematy w większym formacie. Sposób złożenia kodu różni się między wydziałami: Politechnika Śląska przyjmuje pracę wyłącznie elektronicznie przez APD razem z plikami dodatkowymi, a mniejsze uczelnie, na przykład PANS w Nysie, nadal wymagają nośnika z kodem i wersją wykonywalną dołączonego do wydruku. Ustawienia strony, style nagłówków i automatyczne spisy skonfigurujesz według poradnika o tym, jak sformatować pracę dyplomową w Wordzie. Jeśli w trakcie pisania kodu lub tekstu korzystałeś z asystenta AI, zapoznaj się z zasadami opisanymi w tekście o tym, jak oznaczyć wykorzystanie AI w pracy dyplomowej, bo coraz więcej wydziałów wymaga takiej deklaracji w oświadczeniu.
Ile stron powinna mieć praca inżynierska z informatyki
Nie ma limitu ustawowego, są limity wydziałowe i różnią się dwukrotnie: od 30 stron i 5000 słów na Politechnice Śląskiej, przez 35–40 stron w poradnikach AGH, po około 60 stron we wzorcu Politechniki Poznańskiej, z czego 25–30 na implementację. Proporcje są ważniejsze niż suma: wymagania, projekt, implementacja i testy powinny zajmować co najmniej dwie trzecie tekstu, a teoria nie więcej niż jedną czwartą. Praca z 20 stronami przeglądu technologii i pół strony testów wraca z recenzji niezależnie od objętości.
Sześć błędów, które recenzent widzi w pierwszej kolejności
- Pierwsza osoba liczby pojedynczej. Wydziały wymagają formy bezosobowej: „zaimplementowano”, „przeprowadzono testy”; AGH dopuszcza „autor zaimplementował” tam, gdzie trzeba podkreślić własny wkład.
- Rysunek lub tabela bez numeru i odnośnika. Każdy element graficzny ma numer, podpis i odwołanie przez numer w tekście; tabela i rysunek nie mogą pokazywać tych samych danych.
- Cały kod w tekście. Do tekstu trafiają fragmenty objaśniające algorytm, reszta do załącznika i repozytorium, z zapisanym w pracy sposobem dostępu.
- Wymagania bez testów. Lista wymagań w rozdziale 3 i tabela testów w rozdziale 6 muszą używać tych samych identyfikatorów.
- Przeklejona dokumentacja technologii. Opis frameworka to dwa akapity własnymi słowami z odnośnikiem do dokumentacji; JSA oznaczy przeklejony fragment jak każdy inny.
- Skróty bez rozwinięcia i obce rysunki bez źródła. Każdy skrót rozwijasz przy pierwszym użyciu, a obcy diagram opatrujesz przypisem ze źródłem i używasz go tylko w uzasadnionych przypadkach.
Komisja na kierunkach technicznych pyta o decyzje projektowe i testy w kolejności rozdziałów; listę typowych pytań znajdziesz w przewodniku o tym, jak przygotować się do obrony pracy dyplomowej.
Jak przyspieszyć pisanie, nie oddając pracy nikomu
W pracy inżynierskiej z informatyki najwięcej czasu zabiera nie kod, tylko przełożenie kodu na tekst w narzuconej strukturze: opis wymagań w jednolitym schemacie, rozdział o projekcie spójny z diagramami, tabela testów z identyfikatorami, bibliografia z dokumentacji technicznych i artykułów w wymaganym formacie. Tesify generuje szkic pracy w układzie wstęp, analiza tematu, wymagania, projekt, implementacja, testy, podsumowanie na podstawie opisu twojego systemu: tematu, listy funkcji, technologii i sposobu testowania. Diagramy, kod, zrzuty ekranu i wyniki testów wstawiasz własne; narzędzie pilnuje kolejności, nazewnictwa i bezosobowej formy, a przypisy porządkuje w stylu wymaganym przez wydział.
Wygeneruj szkic pracy inżynierskiej z informatyki w Tesify i porównaj go z wymaganiami swojego wydziału przed pierwszą konsultacją. Plan darmowy pozwala zacząć bez opłat, a automatyczna bibliografia Tesify złoży wpisy dla dokumentacji technicznych i źródeł internetowych z datą dostępu.
Najczęstsze pytania
Jaką strukturę powinna mieć praca inżynierska z informatyki?
Wstęp z celem i zakresem, analiza tematu z przeglądem istniejących rozwiązań, wymagania i narzędzia, projekt systemu, opis implementacji z instrukcją użycia, testy, podsumowanie, bibliografia i załączniki z kodem. Nazwy rozdziałów różnią się między wydziałami, kolejność treści jest wspólna.
Ile stron ma praca inżynierska z informatyki?
Zależy od wydziału: Politechnika Śląska wymaga co najmniej 30 stron i 5000 słów, poradniki AGH podają około 35–40 stron, wzorzec Politechniki Poznańskiej około 60. Sprawdź regulamin dyplomowania i szablon swojego wydziału.
Czy w pracy inżynierskiej trzeba napisać program?
Na kierunku informatyka prawie zawsze tak. Ustawa definiuje pracę dyplomową także jako dokonanie techniczne, a standard kompetencji inżynierskich wymaga umiejętności projektowania i wykonywania systemów zgodnie ze specyfikacją. Prace przeglądowe są dopuszczane wyjątkowo i tylko za zgodą promotora.
Czy wstawiać cały kod źródłowy do pracy?
Nie. W tekście umieszcza się krótkie, ponumerowane listingi objaśniające kluczowe algorytmy, dłuższe fragmenty trafiają do załącznika, a całość do repozytorium lub jako pliki dodatkowe w APD. W pracy zapisujesz, gdzie i jak kod jest dostępny.
Jak opisać testy w pracy inżynierskiej?
Podaj sposób testowania, przypadki testowe powiązane identyfikatorami z wymaganiami, dane wejściowe, oczekiwany i uzyskany wynik oraz wykryte i usunięte błędy. Przy pomiarach wydajności opisz sprzęt, liczbę powtórzeń i sposób obliczenia wyniku.
Ile źródeł powinna mieć praca inżynierska z informatyki?
Politechnika Śląska wymaga minimum 10 pozycji, Politechnika Wrocławska minimum 15. Dokumentacje techniczne i specjalistyczne źródła internetowe są dopuszczalne, każde z adresem i datą dostępu, a każda pozycja musi mieć odwołanie w tekście.
Czy pracę inżynierską można pisać w zespole?
Na wielu wydziałach tak, zwykle do trzech osób. Wymagania objętościowe mnoży się przez liczbę autorów, a we wstępie musi znaleźć się tabela z podziałem autorstwa poszczególnych części i modułów.
W jakiej formie pisze się pracę inżynierską?
Bezosobowo, w czasie przeszłym dla opisu wykonanych prac: zaprojektowano, zaimplementowano, przetestowano. Pierwsza osoba liczby pojedynczej jest niedopuszczalna, a nazwy funkcji i zmiennych w zdaniach składa się czcionką o stałej szerokości.
Czy wymagania z tego artykułu obowiązują na każdej uczelni?
Nie. Ustawa i rozporządzenie o Polskiej Ramie Kwalifikacji są wspólne, ale liczba stron, układ rozdziałów, sposób złożenia kodu i szablon edytorski są ustalane przez wydział. Szczegółowe wymogi weryfikuje się w regulaminie dyplomowania własnej uczelni.