Kwestionariusz do pracy dyplomowej ma sześć bloków w stałej kolejności: wprowadzenie z klauzulą informacyjną, instrukcję wypełniania, pytania filtrujące, blok pytań głównych, metryczkę i podziękowanie. Metryczka idzie na koniec, nie na początek — pytania o wiek i wykształcenie na wstępie obniżają odsetek wypełnień.
Poniżej znajdziesz gotowy wzór do przepisania blok po bloku. Wcześniejszy etap — przełożenie zmiennych na wskaźniki, z których dopiero powstają pytania — opisujemy w tekście o tym, jak zbudować tabelę operacjonalizacji, a całą procedurę przygotowania badania ankietowego w poradniku o tym, jak przygotować ankietę do pracy dyplomowej.
Gotowy wzór kwestionariusza
Blok 1. Wprowadzenie
Szanowni Państwo,
jestem studentem/studentką [kierunek] na [nazwa uczelni]. Prowadzę badanie do pracy [licencjackiej / inżynierskiej / magisterskiej] na temat [temat w jednym zdaniu, bez żargonu]. Ankieta jest anonimowa, a jej wypełnienie zajmuje około [liczba] minut. Wyniki zostaną przedstawione wyłącznie zbiorczo. Udział w badaniu jest dobrowolny i można z niego zrezygnować w dowolnym momencie.
Z góry dziękuję za poświęcony czas.
Trzy rzeczy w tym akapicie są obowiązkowe: kto pyta, po co pyta i ile to zajmie. Deklaracja czasu ma być prawdziwa — sprawdź ją na pilotażu, bo zaniżona zniechęca bardziej niż uczciwie podana.
Blok 2. Klauzula informacyjna
Jeżeli ankieta jest w pełni anonimowa i nie zbierasz żadnych danych pozwalających zidentyfikować osobę, przetwarzanie danych osobowych w ogóle nie zachodzi. W praktyce jednak wiele ankiet zbiera adres e-mail, nagrania albo połączenie cech, które umożliwia identyfikację — i wtedy klauzula jest konieczna. Rozporządzenie 2016/679 (RODO) w art. 13 ust. 1 wymaga podania między innymi: tożsamości i danych kontaktowych administratora, danych kontaktowych inspektora ochrony danych (gdy ma to zastosowanie), celów przetwarzania oraz podstawy prawnej, a także informacji o odbiorcach danych lub kategoriach odbiorców. Artykuł 13 ust. 2 dokłada do tego okres przechowywania danych albo kryteria jego ustalania, informację o prawie dostępu, sprostowania, usunięcia i ograniczenia przetwarzania, o prawie do cofnięcia zgody w dowolnym momencie oraz o prawie wniesienia skargi do organu nadzorczego.
Klauzula informacyjna. Administratorem danych jest [nazwa uczelni, adres]. Kontakt z inspektorem ochrony danych: [adres e-mail]. Dane przetwarzane są w celu realizacji badania naukowego na potrzeby pracy dyplomowej, na podstawie [podstawa prawna wskazana przez administratora]. Dane będą przechowywane przez okres [okres lub kryterium]. Przysługuje Pani/Panu prawo dostępu do danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo sprzeciwu, prawo do cofnięcia zgody w dowolnym momencie bez wpływu na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej cofnięciem oraz prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego. Podanie danych jest dobrowolne.
Nie wypełniaj tej klauzuli samodzielnie. Administratorem danych jest uczelnia, nie Ty — treść klauzuli pobierz od inspektora ochrony danych albo z wzoru udostępnionego przez swój wydział. Powyższy szkielet służy do sprawdzenia, czy w otrzymanym wzorze niczego nie brakuje.
Blok 3. Instrukcja
Przy każdym pytaniu proszę zaznaczyć jedną odpowiedź, chyba że przy pytaniu zaznaczono inaczej. Nie ma odpowiedzi dobrych i złych — interesuje mnie Pani/Pana rzeczywiste zdanie. Proszę odpowiadać na pytania kolejno.
Blok 4. Pytania filtrujące
P1. Czy w ciągu ostatnich [okres] [warunek z kryteriów włączenia]?
□ Tak □ Nie (jeżeli „Nie” — dziękuję, ankieta kończy się w tym miejscu)
Pytania filtrujące realizują Twoje kryteria włączenia i wyłączenia. Jeżeli ich nie ma, do próby wejdą osoby, które do niej nie należą — a tego nie da się już naprawić na etapie analizy. Jak zapisać te kryteria w rozdziale metodologicznym, pokazujemy w tekście o doborze próby w pracy dyplomowej.
Blok 5. Pytania główne
P2. Jak często [zachowanie]?
□ Codziennie □ Kilka razy w tygodniu □ Raz w tygodniu □ Rzadziej □ NigdyP3. W jakim stopniu zgadza się Pani/Pan z poniższymi stwierdzeniami? (1 — zdecydowanie się nie zgadzam, 5 — zdecydowanie się zgadzam)
a) [stwierdzenie 1] 1 □ 2 □ 3 □ 4 □ 5 □
b) [stwierdzenie 2] 1 □ 2 □ 3 □ 4 □ 5 □
c) [stwierdzenie 3] 1 □ 2 □ 3 □ 4 □ 5 □P4. Które z poniższych [obiekty] zna Pani/Pan? (można zaznaczyć więcej niż jedną odpowiedź)
P5. Co Pani/Pana zdaniem najbardziej utrudnia [zjawisko]? (pytanie otwarte, proszę o krótką odpowiedź)
Blok 6. Metryczka i zakończenie
M1. Płeć: □ kobieta □ mężczyzna □ wolę nie podawać
M2. Wiek: ______ lat
M3. Wykształcenie: □ średnie □ wyższe licencjackie/inżynierskie □ wyższe magisterskie
M4. [Cecha istotna dla Twojego badania: staż pracy, rok studiów, wielkość miejscowości]Dziękuję za wypełnienie ankiety.
W metryczce pytaj wyłącznie o cechy, które faktycznie wykorzystasz w analizie. Każde dodatkowe pytanie kosztuje odpowiedzi, a nieużyta zmienna w rozdziale z wynikami jest widoczna.
Typy pytań i kiedy który
| Typ pytania | Kiedy stosować | Skala pomiaru | Pułapka |
|---|---|---|---|
| Zamknięte jednokrotnego wyboru | Gdy kategorie są rozłączne i wyczerpujące | Nominalna lub porządkowa | Brak kategorii „inne” przy niepełnej liście |
| Zamknięte wielokrotnego wyboru | Gdy respondent może wskazać kilka odpowiedzi | Nominalna (każda opcja osobno) | Nie da się z tego zrobić jednej zmiennej |
| Skala szacunkowa (typu Likerta) | Postawy, opinie, natężenie cechy | Porządkowa; wynik sumaryczny bywa traktowany jak przedziałowa | Zmienna liczba stopni w różnych pytaniach |
| Pytanie o częstość | Zachowania powtarzalne | Porządkowa | Kategorie nakładające się zakresami |
| Pytanie liczbowe otwarte | Wiek, staż, liczba zdarzeń | Ilorazowa | Brak jednostki przy polu |
| Pytanie otwarte opisowe | Uzupełnienie, wyjaśnienie, wątek nieprzewidziany | Wymaga kodowania | Więcej niż dwa–trzy w ankiecie zabijają zwrotność |
| Pytanie filtrujące | Kwalifikacja do próby lub do bloku pytań | Nominalna | Filtr bez jasnej instrukcji przejścia |
Dwadzieścia przykładowych pytań z czterech kierunków
Zarządzanie (model pracy i retencja). (1) Ile dni w typowym tygodniu pracuje Pani/Pan z biura? (2) W jakim stopniu obecny model pracy odpowiada Pani/Pana potrzebom? (3) Jak ocenia Pani/Pan możliwość skupienia się na zadaniach w obecnym modelu? (4) Jak często w ciągu ostatnich 6 miesięcy rozważał(a) Pani/Pan zmianę pracodawcy? (5) Które z poniższych elementów są dla Pani/Pana najważniejsze przy decyzji o pozostaniu w firmie?
Pedagogika (współpraca szkoły z rodzicami). (6) Ile razy w tym semestrze kontaktował(a) się Pani/Pan z wychowawcą? (7) Które formy kontaktu ze szkołą są Pani/Panu znane? (8) Które z nich ocenia Pani/Pan jako najbardziej przydatne? (9) W jakim stopniu zgadza się Pani/Pan ze stwierdzeniem: „Otrzymuję od szkoły informacje, których potrzebuję”? (10) Co najbardziej utrudnia Pani/Panu udział w życiu klasy?
Pielęgniarstwo (edukacja pacjenta). (11) Jak często wykonuje Pani/Pan pomiar w ciągu tygodnia? (12) Kto przekazał Pani/Panu informacje o zasadach samokontroli? (13) Które z poniższych stwierdzeń o wartościach docelowych są prawdziwe? (14) Jak ocenia Pani/Pan swoją wiedzę o postępowaniu w sytuacji nagłej? (15) Czego chciał(a)by Pani/Pan dowiedzieć się więcej?
Ekonomia i finanse (zachowania gospodarstw domowych). (16) Jak zmieniły się Pani/Pana wydatki na [kategoria] w ciągu ostatnich 12 miesięcy? (17) Która kategoria wydatków wzrosła najbardziej? (18) W jakim stopniu zgadza się Pani/Pan ze stwierdzeniem: „Ograniczam wydatki, planując je z wyprzedzeniem”? (19) Czy w ostatnim roku korzystał(a) Pani/Pan z [instrument]? (20) Ile osób prowadzi z Panią/Panem wspólne gospodarstwo domowe?
Pytania z tej listy przepisuj jako wzór konstrukcji, nie treści. Jeżeli Twoje badanie dotyczy konstruktu, dla którego istnieje wystandaryzowane narzędzie, nie buduj własnych pytań — zestawienia narzędzi z polskimi adaptacjami zbieramy dla psychologii w porównaniu kwestionariuszy i skal do pracy z psychologii, a dla badań pracowniczych w tekście o kwestionariuszach do badania pracowników.
Siedem wadliwych konstrukcji
- Pytanie podwójne. „Czy szkolenia są przydatne i dobrze zorganizowane?” — nie da się odpowiedzieć, gdy jedno tak, drugie nie. Rozdziel na dwa pytania.
- Pytanie sugerujące. „Czy zgadza się Pani/Pan, że obecny system jest nieskuteczny?” — narzuca odpowiedź już w treści.
- Kategorie nakładające się. „0–5, 5–10, 10–15” — gdzie ma się zaznaczyć osoba z wynikiem 5?
- Kategorie niewyczerpujące. Lista bez opcji „inne” albo „nie dotyczy” wymusza odpowiedź nieprawdziwą.
- Żargon i skróty. Jeżeli respondent musi się domyślać znaczenia terminu, mierzysz jego domysł.
- Pytanie o odległą przeszłość. „Ile razy w ciągu ostatnich trzech lat…” — odpowiedź będzie szacunkiem, nie faktem.
- Zmienna liczba stopni skali. Pięciostopniowa skala w jednym bloku i siedmiostopniowa w drugim utrudnia porównania i mylą respondenta.
Pilotaż: pięć osób, jeden wieczór
Przed rozesłaniem kwestionariusza daj go pięciu osobom z grupy docelowej i poproś, żeby wypełniały go, mówiąc na głos, co rozumieją przez każde pytanie. Zapisz trzy rzeczy: pytania, przy których się zawahały, rzeczywisty czas wypełniania i pytania pominięte. Poprawki po pilotażu opisz potem w rozdziale metodologicznym — to wzmacnia wiarygodność badania, a nie ją osłabia.
Gotowy kwestionariusz trafia do załącznika pracy, a odsyła do niego tabela operacjonalizacji z rozdziału metodologicznego. Numery pozycji w obu miejscach muszą się zgadzać co do jednego; strukturę całego rozdziału opisujemy w poradniku o tym, jak napisać rozdział metodologiczny. Jeżeli zastanawiasz się, w czym rozprowadzić ankietę, narzędzia porównujemy w zestawieniu narzędzi do ankiet online.
Tesify prowadzi pracę tak, żeby wskaźnik z tabeli operacjonalizacji, pytanie w kwestionariuszu i zmienna w tabeli wyników pozostały tą samą rzeczą. Zacznij pisać pracę w Tesify i zbuduj kwestionariusz z operacjonalizacji, a nie z pamięci.
Najczęstsze pytania
Ile pytań powinna mieć ankieta do pracy dyplomowej?
Zwykle od piętnastu do trzydziestu, licząc z metryczką. Decyduje jednak czas wypełniania: powyżej dziesięciu minut odsetek porzuceń rośnie gwałtownie.
Czy metryczka idzie na początek czy na koniec?
Na koniec. Pytania o wiek, wykształcenie i dochód na wstępie zniechęcają, zanim respondent zobaczy, czego badanie w ogóle dotyczy.
Czy ankieta musi mieć klauzulę RODO?
Jeżeli jest w pełni anonimowa i nie zbierasz danych identyfikujących — nie. Jeżeli zbierasz cokolwiek, co pozwala powiązać odpowiedzi z osobą, klauzula jest konieczna, a jej treść pobierasz od inspektora ochrony danych swojej uczelni.
Czy mogę użyć gotowego, cudzego kwestionariusza?
Tak, jeżeli pozwalają na to warunki jego udostępnienia — część narzędzi wymaga zgody autora albo licencji. Zawsze podajesz źródło i wersję narzędzia.
Ile pytań otwartych włączyć?
Dwa, najwyżej trzy. Każde wymaga potem kodowania odpowiedzi, a dla respondenta jest kilkukrotnie kosztowniejsze niż pytanie zamknięte.
Czy skala powinna mieć środek?
Skala nieparzysta pozwala wybrać odpowiedź neutralną, parzysta wymusza opowiedzenie się po którejś stronie. Wybierz świadomie i trzymaj się jednego wariantu w całym kwestionariuszu.
Czy kwestionariusz dołącza się do pracy?
Tak, jako załącznik, w wersji faktycznie użytej w badaniu. Wersja z pilotażu, jeżeli się różniła, bywa opisywana w tekście rozdziału.
Co zrobić, gdy respondenci pomijają jedno pytanie?
Sprawdź jego treść — pomijane jest zwykle pytanie niezrozumiałe, drażliwe albo źle umieszczone. W raporcie z badania podaj liczbę braków danych przy tej pozycji.